Tiêu chuẩn an toàn thang máy tải khách (TCVN) & Quy trình kiểm định

An toàn luôn là yếu tố được đặt lên hàng đầu khi nói đến thang máy – phương tiện di chuyển thẳng đứng gắn liền với sinh hoạt hàng ngày của hàng triệu người trong các tòa nhà, chung cư, văn phòng và trung tâm thương mại. Tuy nhiên, không phải chủ đầu tư hay ban quản lý tòa nhà nào cũng nắm rõ tiêu chuẩn thang máy tải khách hiện hành tại Việt Nam, cũng như quy trình kiểm định bắt buộc để đảm bảo thang máy vận hành an toàn, hợp pháp. Bài viết dưới đây, Fuji Group sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện, chi tiết và cập nhật nhất về vấn đề này.

Vì sao tiêu chuẩn an toàn thang máy lại quan trọng?

Thang máy là thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động theo quy định của pháp luật Việt Nam, bởi đây là loại máy móc vận hành trực tiếp với con người, tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu không được thiết kế, lắp đặt và bảo trì đúng chuẩn. Việc tuân thủ tiêu chuẩn thang máy tải khách không chỉ giúp:

• Đảm bảo an toàn tính mạng cho người sử dụng.
• Giúp chủ đầu tư, ban quản lý tòa nhà tránh được các rủi ro pháp lý khi xảy ra sự cố.
• Tạo cơ sở để cơ quan chức năng cấp phép lắp đặt và cho phép đưa thang máy vào vận hành.
• Nâng cao tuổi thọ thiết bị, giảm thiểu chi phí sửa chữa phát sinh do lỗi kỹ thuật.

Chính vì vậy, nắm rõ hệ thống tiêu chuẩn và quy trình kiểm định là điều bắt buộc đối với bất kỳ ai đang sở hữu, quản lý hoặc có kế hoạch lắp đặt thang máy tải khách.

Hệ thống tiêu chuẩn thang máy tải khách tại Việt Nam (TCVN)

Tại Việt Nam, thang máy tải khách được quản lý bởi một hệ thống các Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) và Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN), trong đó phổ biến nhất gồm:

1. TCVN 6396 (các phần) – Yêu cầu an toàn về cấu tạo và lắp đặt thang máy

Đây là bộ tiêu chuẩn cốt lõi quy định các yêu cầu kỹ thuật đối với thang máy điện, bao gồm kết cấu cabin, hệ thống treo cáp, đối trọng, hệ thống phanh an toàn, cửa tầng, cửa cabin và các thiết bị bảo vệ. Bộ tiêu chuẩn này được xây dựng dựa trên tham chiếu từ tiêu chuẩn châu Âu EN 81, đảm bảo tính tương thích với các dòng thang máy nhập khẩu và sản xuất trong nước.

2. QCVN 02:2019/BLĐTBXH – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn lao động đối với thang máy

Đây là quy chuẩn bắt buộc áp dụng, do Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội ban hành, quy định các yêu cầu về an toàn trong thiết kế, chế tạo, lắp đặt, sử dụng, bảo trì và kiểm định thang máy. Mọi thang máy tải khách trước khi đưa vào sử dụng đều phải được kiểm định và tuân thủ quy chuẩn này.

3. TCVN 5744 – Thang máy – Yêu cầu an toàn trong lắp đặt và sử dụng

Tiêu chuẩn này tập trung vào các yêu cầu an toàn trong quá trình lắp đặt, vận hành và bảo trì thang máy sau khi đã đưa vào sử dụng, bao gồm quy định về khoảng cách an toàn, chiếu sáng hố thang, hệ thống thông gió và các biện pháp phòng ngừa tai nạn lao động.

4. Các tiêu chuẩn bổ trợ khác

Ngoài các tiêu chuẩn chính nêu trên, thang máy tải khách còn cần tuân thủ thêm một số tiêu chuẩn liên quan như tiêu chuẩn về tương thích điện từ (EMC), tiêu chuẩn phòng cháy chữa cháy đối với thang máy chữa cháy chuyên dụng, và các quy định về khả năng tiếp cận cho người khuyết tật trong các công trình công cộng.

Việc lựa chọn đơn vị cung cấp thang máy có sản phẩm được chứng nhận phù hợp với các tiêu chuẩn TCVN và QCVN nêu trên là điều kiện tiên quyết để đảm bảo công trình của bạn đủ điều kiện pháp lý khi đưa vào vận hành.

Quy định an toàn thang máy chủ đầu tư cần nắm rõ

Bên cạnh việc lựa chọn thiết bị đạt chuẩn, chủ đầu tư và ban quản lý tòa nhà cần tuân thủ một số quy định an toàn thang máy quan trọng trong suốt vòng đời sử dụng:

• Đăng ký sử dụng thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động: Theo quy định, thang máy phải được khai báo với Sở Lao động – Thương binh và Xã hội (nay là Sở Nội vụ hoặc cơ quan chức năng tương đương theo phân cấp mới) tại địa phương trước khi đưa vào sử dụng.
• Kiểm định định kỳ: Thang máy phải được kiểm định lần đầu trước khi đưa vào sử dụng, kiểm định định kỳ theo chu kỳ quy định (thường là 3 năm/lần đối với thang máy còn mới, rút ngắn xuống 1-2 năm với thang máy đã sử dụng lâu năm) và kiểm định bất thường khi có sự cố hoặc sau khi sửa chữa lớn.
• Bảo trì bảo dưỡng định kỳ: Bắt buộc thực hiện bảo trì tối thiểu 1 lần/tháng bởi đơn vị có đủ năng lực, nhằm phát hiện sớm các nguy cơ hư hỏng, đảm bảo thang máy luôn vận hành trong trạng thái an toàn.
• Đào tạo người vận hành, quản lý: Đối với các thang máy có người vận hành trực tiếp (thang máy tải khách trong một số công trình đặc thù), người vận hành cần được đào tạo và cấp chứng chỉ theo quy định.
• Lưu trữ hồ sơ kỹ thuật: Toàn bộ hồ sơ lắp đặt, biên bản kiểm định, nhật ký bảo trì cần được lưu trữ đầy đủ để phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra khi cần thiết.

Quy trình kiểm định thang máy tòa nhà chi tiết

Kiểm định thang máy tòa nhà là hoạt động đánh giá sự phù hợp của thang máy so với các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật an toàn hiện hành, được thực hiện bởi các tổ chức kiểm định được cấp phép hoạt động hợp pháp. Quy trình kiểm định thường bao gồm các bước sau:

Bước 1: Kiểm tra hồ sơ kỹ thuật

Kiểm định viên tiến hành kiểm tra hồ sơ xuất xưởng, catalogue kỹ thuật, hồ sơ lắp đặt, biên bản nghiệm thu và các tài liệu liên quan đến nguồn gốc, tính hợp pháp của thang máy.

Bước 2: Kiểm tra kỹ thuật bên ngoài

Đánh giá tổng thể tình trạng bên ngoài của thang máy, bao gồm cabin, cửa tầng, hố thang, phòng máy (nếu có), biển báo an toàn, hệ thống chiếu sáng và các dấu hiệu bất thường như rò rỉ dầu, ăn mòn, biến dạng kết cấu.

Bước 3: Kiểm tra kỹ thuật – thử không tải

Vận hành thử thang máy ở chế độ không tải để kiểm tra hoạt động của các hệ thống: đóng mở cửa, dừng tầng chính xác, hệ thống chiếu sáng cứu hộ, hệ thống liên lạc nội bộ (intercom), chuông báo động.

Bước 4: Thử tải – kiểm tra các thiết bị an toàn

Đây là bước quan trọng nhất, bao gồm thử tải 100%, 125% tải định mức để kiểm tra:

• Hệ thống phanh cơ điện và phanh an toàn (safety gear).
• Bộ khống chế vượt tốc (governor).
• Bộ giảm chấn (buffer) tại đáy hố thang.
• Hệ thống khóa liên động cửa tầng, chống mở cửa khi cabin không ở đúng vị trí.
• Hệ thống chống quá tải, cảnh báo và ngăn cabin di chuyển khi vượt tải trọng cho phép.
• Đặc biệt, kiểm tra hệ thống cứu hộ ARD (Automatic Rescue Device) – bộ cứu hộ tự động giúp đưa cabin về tầng gần nhất và mở cửa khi xảy ra mất điện đột ngột, đảm bảo hành khách không bị mắc kẹt trong thời gian dài.

Bước 5: Xử lý kết quả và cấp giấy chứng nhận kiểm định

Nếu thang máy đạt yêu cầu ở tất cả các bước kiểm tra, tổ chức kiểm định sẽ cấp Giấy chứng nhận kết quả kiểm định kỹ thuật an toàn và dán tem kiểm định lên cabin thang máy, làm cơ sở pháp lý để đưa thang máy vào sử dụng chính thức. Trường hợp phát hiện lỗi, đơn vị quản lý thang máy cần khắc phục và tiến hành kiểm định lại trước khi vận hành.

Hệ thống cứu hộ ARD – Thiết bị an toàn không thể thiếu

Trong số các hệ thống an toàn của thang máy hiện đại, hệ thống cứu hộ ARD xứng đáng được nhấn mạnh riêng bởi vai trò đặc biệt quan trọng của nó. Khi xảy ra sự cố mất điện đột ngột – tình huống không hiếm gặp tại Việt Nam, đặc biệt vào mùa mưa bão – nếu không có hệ thống ARD, cabin thang máy có thể dừng lại giữa các tầng, khiến hành khách bị mắc kẹt trong thời gian dài, gây hoang mang và nguy hiểm, nhất là với người già, trẻ nhỏ hoặc người có bệnh lý nền.

Hệ thống ARD hoạt động dựa trên nguyên lý sử dụng nguồn điện dự phòng (ắc quy hoặc bộ lưu điện) để cung cấp năng lượng tạm thời cho động cơ, đưa cabin di chuyển an toàn đến tầng gần nhất và tự động mở cửa cho hành khách thoát ra ngoài, sau đó thang máy sẽ chuyển sang trạng thái chờ cho đến khi có điện trở lại.

Theo quy định kiểm định hiện hành, hệ thống ARD là hạng mục bắt buộc phải kiểm tra và đảm bảo hoạt động chính xác trước khi cấp giấy chứng nhận kiểm định. Đây cũng là tiêu chí quan trọng mà Fuji Group luôn tích hợp sẵn trên tất cả các dòng thang máy tải khách do đơn vị cung cấp, nhằm đảm bảo an toàn tối đa cho người sử dụng trong mọi tình huống.

Thủ tục xin giấy phép lắp đặt thang máy

Trước khi tiến hành lắp đặt thang máy tải khách, chủ đầu tư cần hoàn tất một số thủ tục pháp lý liên quan đến giấy phép lắp đặt thang máy, cụ thể như sau:

1. Thẩm định thiết kế: Đối với các công trình lớn, hồ sơ thiết kế hố thang, phòng máy (nếu có) cần được thẩm duyệt cùng hồ sơ thiết kế xây dựng tổng thể của công trình, đảm bảo phù hợp với quy chuẩn xây dựng.
2. Lựa chọn đơn vị cung cấp, lắp đặt có đủ năng lực: Đơn vị lắp đặt thang máy cần có giấy phép hoạt động, đội ngũ kỹ thuật viên được đào tạo và cấp chứng chỉ hành nghề phù hợp.
3. Lắp đặt và nghiệm thu nội bộ: Sau khi lắp đặt hoàn tất, đơn vị thi công và chủ đầu tư tiến hành nghiệm thu nội bộ, kiểm tra đối chiếu với thiết kế và hồ sơ kỹ thuật ban đầu.
4. Đăng ký kiểm định lần đầu: Chủ đầu tư liên hệ với tổ chức kiểm định được cấp phép để tiến hành kiểm định kỹ thuật an toàn trước khi đưa thang máy vào sử dụng.
5. Khai báo sử dụng thiết bị: Sau khi có kết quả kiểm định đạt yêu cầu, chủ đầu tư thực hiện khai báo sử dụng thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động với cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền tại địa phương.

Việc hoàn tất đầy đủ các thủ tục trên không chỉ giúp công trình vận hành hợp pháp mà còn là căn cứ quan trọng để giải quyết các vấn đề bảo hiểm, trách nhiệm pháp lý nếu chẳng may xảy ra sự cố sau này.

Fuji Group – Đồng hành cùng khách hàng đảm bảo an toàn và tuân thủ pháp lý

Với nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực cung cấp và lắp đặt thang máy, Fuji Group cam kết:

• Cung cấp các dòng thang máy tải khách đạt chuẩn TCVN, QCVN hiện hành, tích hợp đầy đủ các thiết bị an toàn theo quy định, bao gồm hệ thống cứu hộ ARD, bộ khống chế vượt tốc, phanh an toàn hai chiều.
• Hỗ trợ khách hàng hoàn thiện hồ sơ kỹ thuật, phối hợp với các tổ chức kiểm định uy tín để tiến hành kiểm định lần đầu nhanh chóng, đúng quy trình.
• Tư vấn thủ tục xin giấy phép lắp đặt thang máy, hỗ trợ khai báo sử dụng thiết bị đúng quy định pháp luật.
• Cung cấp dịch vụ bảo trì định kỳ chuyên nghiệp, đảm bảo thang máy luôn trong tình trạng vận hành an toàn, sẵn sàng cho các đợt kiểm định định kỳ tiếp theo.

Xem thêm >> Đánh giá thang máy tải khách Fuji: Giải pháp tối ưu chi phí

Việc nắm vững tiêu chuẩn thang máy tải khách, quy định an toàn thang máy và quy trình kiểm định không chỉ là trách nhiệm pháp lý bắt buộc mà còn là yếu tố then chốt để bảo vệ an toàn tính mạng cho hàng nghìn lượt sử dụng thang máy mỗi ngày. Từ việc lựa chọn thiết bị đạt chuẩn, trang bị hệ thống cứu hộ ARD, đến hoàn tất thủ tục giấy phép lắp đặt và kiểm định định kỳ – tất cả đều cần được thực hiện nghiêm túc, đầy đủ.

Nếu bạn đang có nhu cầu lắp đặt thang máy mới hoặc cần tư vấn về quy trình kiểm định, thủ tục pháp lý liên quan, hãy liên hệ ngay với Fuji Group để được đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm hỗ trợ tận tình, đảm bảo công trình của bạn vận hành an toàn và tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật hiện hành.